Ο Γάλλος αρχιτέκτονας Ερνέστ Εμπράρ, σχεδίασε την πλατεία Αριστοτέλους το 1917, αμέσως μετά την μεγάλη πυρκαγιά που αποτέφρωσε το κέντρο της Θεσσαλονίκης. Σύμφωνα με τα σχέδια του Εμπράρ, η πλατεία -που θα ονομαζόταν Πλατεία Μεγάλου Αλεξάνδρου- θα είχε ένα μεγάλο άγαλμα του Αλέξανδρου στο κέντρο της και θα κατέληγε βόρεια στην Εγνατία, όπου θα χτιζόταν ένα επιβλητικό Δικαστικό Μέγαρο.
Προεπισκόπηση
«O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό…». Γκαίτε
Η Φωτό Μου

Καθημερινά... με τον Πάνο Αϊβαλή // Επικοινωνία στο email: kepeme@gmail.com

«Πολιτεία που δεν έχει σαν βάση της την παιδεία, είναι οικοδομή πάνω στην άμμο».

Αδαμάντιος Κοραής (1748 – 1833)

γιατρός και φιλόλογος, από τους πρωτεργάτες του νεοελληνικού διαφωτισμού.
SOSτε... την Χαλκιδική από την καταστροφή στις Σκουριές...
............................................... Άνθρωποι και Φύση πάνω από τα κέρδη

Τετάρτη, 18 Ιουλίου 2018

Tα 5 Στάδια του Πένθους και η σημασία της αποδοχής.


περί Ψυχολογίας

Γράφει ο Γιάννης Ξηντάρας * 
(www.xidaras.gr) 


 
Σε όλη της την πλούσια βιβλιογραφία της η ψυχίατρος Kübler-Ross μιλάει για την σταδιοποίηση του πένθους. Στην διάταξη αυτή κατέληξε μετά από μακρά βιωματική εργασία με ανθρώπους που βίωσαν από κοντά τον θάνατο καθώς και με τους συγγενείς τους.  
Ποια είναι όμως τα 5 στάδια του πένθους;
Πως γίνεται το ψυχολογικό πέρασμα από το κάθε στάδιο;
Τα στάδια είναι, συνοπτικά, όπως τα περιέγραψε η Kübler-Ross, τα ακόλουθα:
1. Άρνηση
Σε αυτό το στάδιο, το άτομο, συνειδητά ή ασυνείδητα, αρνείται να αποδεχθεί την κατάσταση. Δεν πιστεύει ότι αυτό που βιώνει συμβαίνει στο ίδιο. "Αποκλείεται, δεν μπορεί!", είναι το πλαίσιο στο οποίο κινούνται οι σκέψεις του. Ανησυχία, άγχος, σκέψεις για όσα θα αφήσει πίσω το κυριεύουν.
2. Θυμός – Οργή
Το άτομο δεν αρνείται, πλέον, την πραγματικότητα. Το κατακλύζει έντονος θυμός, ο οποίος, πολλές φορές, κατευθύνεται προς τον οποιονδήποτε. Τους ανθρώπους γύρω του, τον Θεό, τον ίδιο τον εαυτό του ή τα γεγονότα. "Γιατί συμβαίνει σε εμένα; Είναι άδικο!", λέει η φωνή στο κεφάλι του.
3. Διαπραγμάτευση
Ο θάνατος παραμονεύει. Το άτομο το αντιλαμβάνεται. Νιώθει έντονο άγχος. Προσπαθεί να δώσει ό,τι μπορεί, για να πάρει λίγο χρόνο. "Θα αλλάξω, απλά άσε με να ζήσω". Το στάδιο σχετίζεται με την πίστη ότι οι σωστές πράξεις ανταμείβονται και με την προσπάθεια να διατηρήσει τον έλεγχο.
4. Κατάθλιψη
"Δεν υπάρχει ελπίδα. Δεν υπάρχει λόγος να παλεύω. Απέμεινε μόνο να πεθάνω". Το άτομο βιώνει έντονη θλίψη. Του έρχεται κλάμα, θρηνεί και αισθάνεται απώλεια ενέργειας. Κατά την Kübler-Ross, είναι ένας τρόπος να αποσυνδεθεί από όσα αγαπά. Αρχίζει να αποδέχεται το τέλος.
5. Αποδοχή
Το άτομο, συνειδητοποιημένο και αποδεχόμενο ότι θα πεθάνει, αισθάνεται μία κουρασμένη ηρεμία. Μία γαλήνη άδεια, σχεδόν, από κάθε συναίσθημα, που περικλείεται στη φράση "Στο τέλος, όλα θα πάνε καλά".
Αντίστοιχη είναι, θα μπορούσαμε να πούμε και η ψυχική διαδρομή των συγγενικών προσώπων...
Ας μείνουμε όμως για λίγο στο τέλος, στην ιδέα της αποδοχής. Είναι ακριβώς εκείνη η στιγμή -ή καλύτερα, η χρονική περίοδος- που η λύτρωση έρχεται σιγά σιγά, να ακουμπήσει δίπλα στον πόνο. Η ησυχία της πραγματικότητας δίπλα στον θόρυβο της απώλειας...
Σε κάθε περίπτωση αυτό που πρέπει να συγκρατήσουν όλοι όσοι πενθούν είναι ότι κάθε στάδιο, κάθε συναίσθημα, κάθε σκέψη είναι φυσιολογικά (και αναπόφευκτα), όσο βασανιστικά κι όσο επίμονα κι αν είναι. Είναι ανθρώπινα όσο κι ο ανθρώπινος πόνος.

 ~~~~~~~~~~~~~
Ο Γιάννης Ξηντάρας είναι  Ψυχολόγος- Ψυχοθεραπευτής στην Αθήνα, πτυχιούχος Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος του Συλλόγου Ελλήνων Ψυχολόγων και της Εθνικής Εταιρείας Ψυχοθεραπείας Ελλάδος. τ. συνεργ. στο Ευγενίδειο Νοσοκομείο Επιστημονικός Υπεύθυνος στο Κέντρο Συμβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης “Επαφή”.



Τετάρτη, 27 Ιουνίου 2018

Επί ποδός για την αποκατάσταση των ζημιών στη Χαλκιδική

ΕΙΔΗΣΕΙΣ
27/06/2018

Εικόνες καταστροφής από την μανία της «Νεφέλης»




Την εκτίμηση ότι το Σαββατοκύριακο η ζωή στη Σιθωνία Χαλκιδικής θα έχει επιστρέψει στους κανονικούς της ρυθμούς και θα έχουν αποκατασταθεί τα προβλήματα που προκάλεσε η σφοδρή κακοκαιρία, εξέφρασε ο δήμαρχος Σιθωνίας, Ιωάννης Τζίτζιος, μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό του Αθηναϊκού-Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων «Πρακτορείο 104,9 FM».
Στον κεντρικό δρόμο της Νικήτης, από την παραλία μέχρι τα όρια του χωριού, εντοπίζει τις σοβαρότερες ζημιές ο δήμαρχος Σιθωνίας, ο οποίος σημείωσε ότι καταβάλλονται προσπάθειες για να επιστρέψει η περιοχή στην κανονικότητα.
«Η κυκλοφορία των οχημάτων στον κεντρικό δρόμο (στη Νικήτη) διεξάγεται χωρίς κανένα πρόβλημα, εσωτερικά όμως υπάρχουν ακόμη φερτά υλικά, τα οποία προσπαθούμε να απομακρύνουμε και αυτό γιατί θέλουμε να υπάρχει απόλυτη ασφάλεια για πεζούς και οδηγούς».



Επί ποδός βρίσκονται κλιμάκια της Πυροσβεστικής και μηχανήματα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της Περιφέρειας προκειμένου να αποκαταστήσουν τις ζημιές που προκάλεσε η μανία της «Νεφέλης».

Όπως είπε ο περιφερειάρχης Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Κεντρικής Μακεδονίας, αρχιπύραρχος Εμμανουήλ Τσολάκης, μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό του Αθηναϊκού-Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων «Πρακτορείο 104,9 FM», 15 συνεργεία και 50 πυροσβέστες θα συνεχίσουν να βρίσκονται στη Χαλκιδική για σήμερα και για όσο χρειαστεί, ειδικά στη Νικήτη, όπου εντοπίζονται τα σημαντικότερα προβλήματα.

«Προβλήματα έχουμε από πεζοδρόμια που ξηλώθηκαν και σε κάποιες παραλίες στην ανατολική πλευρά του ποδιού της Σιθωνίας την Τρανή Αμμούδα και στην Ακτή Σαλονικιού» σημείωσε.



«Από το πρωί γίνεται μία τεράστια προσπάθεια από μηχανήματα της Τοπικής αυτοδιοίκησης και της Αντιπεριφέρειας για να ανοιχτούν οι δρόμοι, να καθαριστούν τμήματα του επαρχιακού δικτύου στη Νικήτη και να απομακρυνθούν μεγάλες ποσότητες από λάσπες. Παράλληλα αντιμετωπίζουμε τα πλημμυρισμένα υπόγεια και ισόγεια με αντλήσεις που κάνουμε από χθες το βράδυ», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Τσολάκης, σύμφωνα με τον οποίο οι δρόμοι μετατράπηκαν σε χειμάρρους από τα ορμητικά νερά που κατέβαιναν από τον ορεινό όγκο της Νικήτης.



«Κάποιοι βρέθηκαν και στο "μάτι του κυκλώνα", παρασύρθηκαν τα οχήματά τους και κινδύνευσε η ζωή τους. Σε δύο περιπτώσεις επεμβήκαμε άμεσα και απεγκλωβίσαμε γιατί παρασύρονταν, ήταν τέσσερις ηλικιωμένοι που τους πήρε ο χείμαρρος και τους παρέσυρε προς την θάλασσα.Ένα άλλο αυτοκίνητο είχε παρασυρθεί στη θάλασσα και οι επιβαίνοντες είχαν ανέβει στην οροφή του αυτοκινήτου, βούτηξαν δύο πυροσβέστες και τους έβγαλαν έξω» περιέγραψε την κατάσταση ο περιφερειάρχης Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Κεντρικής Μακεδονίας.
Η κακοκαιρία, σύμφωνα με τον κ. Τσολάκη, χτύπησε πρώτα την Πιερία, πέρασε στη Χαλκιδική, χτύπησε στα κεντρικά της την Κασσανδρεία κατόπιν έφτασε στη Σιθωνία.


Πέμπτη, 10 Μαΐου 2018

Τετάρτη, 25 Απριλίου 2018

Τα παλιά βιβλιοπωλεία της Θεσσαλονίκης



p1011627.jpg

Τα βιβλιοπωλεία της κάθε πόλης είναι κομμάτι της ιστορίας της και πηγή αναμνήσεων για όλους τους σκεπτόμενους ανθρώπους που  αφιέρωσαν ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής στους στο διάβασμα.

Δεν είναι λίγοι αυτοί που συνεχίζουν να διαβάζουν και να αναζητούν νέες εκδόσεις με την ίδια αγάπη και πάθος.

ΤΟ ΚΕΝΤΡΙ

 

ΡΑΓΙΑ

Image result for ΤΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΊΟ ΤΗς ΖΩΉς- ΘΕΣΣΑΛΟΝΊΚΗ

ΣΑΙΞΠΗΡΙΚΟΝ

Image result for ΤΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΊΟ ΤΗς ΖΩΉς- ΘΕΣΣΑΛΟΝΊΚΗ

Image result for ΤΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΊΑ ΤΗς τΣΙΜΙΣΚΉ

ΜΟΛΧΟΣ

Image result for ΤΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΊΑ ΤΗς τΣΙΜΙΣΚΉ



Παρασκευή, 6 Απριλίου 2018

Σπάνιες φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης....

  Η Θεσσαλονίκη μέσα από παλιές φωτογραφίες  


Μπορεί οι πόλεις να αλλάζουν, οι κατοικίες, οι δρόμοι, τα καταστήματα, ακόμα και οι άνθρωποι που κατοικούν σε αυτές αλλάζουν… Ο χρόνος περνά και τα πάντα εξελίσσονται. Θεμιτό είναι αυτό, άλλωστε. Ωστόσο έχει μεγάλο ενδιαφέρον να βλέπουμε κάθε φορά τη «μεταμόρφωση» μιας πόλης μέσα από παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες στη σύγχρονη… έγχρωμη μορφή της. Μια αγνώριστη Θεσσαλονίκη δεκαετίες πριν, με τραμ, αρχοντικά, χωματόδρομους, κατοίκους με φουστανέλες και σκηνικό βγαλμένο από παλιά, πολύ παλιά ελληνική ταινία.



Θέα από Άγιο Παύλο 1932


Κυριακή, 4 Μαρτίου 2018

ΣΤH ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ - Η ENΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ Διοργανώνει την εκδήλωση για μαθητές στις 17-18 Μαρτίου 2018

Η ENΩΣΗ      ΕΛΛΗΝΩΝ      ΦΥΣΙΚΩΝ  
Διοργανώνει  την εκδήλωση για μαθητές στις 17-18  Μαρτίου 2018

ΣΤH ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ         
    Οι  Μαθητές   Συναντούν τη Φυσική και η Φυσική Μαγεύει 
    Η ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΥΠΟΔΕΧΕΤΑΙ ΤΗ ΓΝΩΣΗ ………


H 
Ένωση Ελλήνων Φυσικών συνεχίζοντας τις προσπάθειες των τελευταίων ετών, διοργανώνει τη  ξεχωριστή συνάντηση  Γυμνασίου - Λυκείου του σχολικού έτους 2017-2018. Η εκδήλωση «Η Φυσική Μαγεύει θα πραγματοποιηθεί 17-18 Μαρτίου 2018 στο ξενοδοχείο GRAND HOTEL PALACE, στη Θεσσαλονίκη
Σκοπός: Οι συμμετέχοντες μαθητές σε αυτή την πρωτότυπη  και δημιουργική συνάντηση θα έχουν την ευκαιρία μέσα από την άμεση επαφή τους με Διακεκριμένους  Πανεπιστημιακούς Δασκάλους να κατανοήσουν θέματα Σύγχρονης Φυσικής, να εισαχθούν στη σύγχρονη επιστημονική γνώση και μεθοδολογία, καθώς και στις έννοιες που  την συγκροτούν αποκτώντας  κριτική και συνδυαστική σκέψη. Επιπλέον, αναλαμβάνοντας ρόλο εισηγητή θα έχουν την ευκαιρία να παρουσιάσουν τις δικές τους εργασίες (προφορικές ανακοινώσεις, posters, πειράματα).

Δηλώσεις συμμετοχής έως 5 Μαρτίου 2018. Πρέπει να αποστείλετε την αίτηση σας με e-mail στο eeftherina@gmail.com  υπόψιν κας Γεώργα. 

Ta σχολεία θα πρέπει να στείλουν λίστα με τους μαθητές που θα συμμετάσχουν (Oνοματεπώνυμο,Τάξη).

15 ευρώ (Χυμοί- αναψυκτικά, σάντουιτς, βεβαίωση παρακολούθησης, έντυπο υλικό)   

Μπορείτε να προβείτε σε κατάθεση στον ακόλουθο λογαριασμό της Ε.Ε.Φ στην τράπεζα Εurobank: 0026.0327.40.0200253706 - IBAN λογαριασμού: GR2402603270000400200253706 
και στη συνέχεια να αποστείλετε το καταθετήριο με e-mail στο eeftherina@gmail.com με την αιτιολογία ΚΕ 71


Ta σχολεία θα πρέπει να καταβάλουν το ποσό στον τραπεζικό λογαριασμό της ΕΕΦ. Οι μεμονωμένες εγγραφές μπορούν να το καταβάλλουν και την ημέρα της εκδήλωσης.

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ  ΕΝΟΤΗΤΕΣ:ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ, ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ - ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ  ΥΛΙΚΩΝΕΠΙΣΤΗΜΕΣ   ΤΟΥ  ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ  ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ,ΚΒΑΝΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ-ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ

ΓΙΝΕ ΚΙ ΕΣΥ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ...

ΚΑΙ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΚΑΝΟΥΝ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ

Θέματα που μπορούν να επιλεγούν προς εισήγηση:
·        Ποια είναι η προέλευση της μάζας;
·        Πού χάθηκε η αντιύλη;
·        Γιατί η βαρύτητα είναι τόσο αδύναμη σε σχέση με τις άλλες δυνάμεις;
·        Γιατί υπάρχουν τρεις οικογένειες σωματιδίων;
·        Πού χρησιμοποιούνται τα υπεραγώγιμα υλικά;
·        Πώς διαδίδονται τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα στο γήινο περιβάλλον;
·        Πώς θα εμποδίσουμε την υπερθέρμανση του πλανήτη;
·        Θέμα της επιλογής των μαθητών

Θα βραβευθούν οι 5 καλύτερες παρουσιάσεις!

ΜΟΡΦΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΩΡΑ:

Η παρουσίαση μπορεί να είναι σε μορφή παράστασης, εργασίας με χρήση εποπτικών μέσων, έργο εικαστικής, έκθεση φωτογραφίας, λογοτεχνικό κείμενο.
Τα δώρα περιλαμβάνουν επίσκεψη σε ερευνητικά κέντρα του εσωτερικού, δωρεάν συμμετοχή στα θερινά σχολεία της Ε.Ε.Φ., δωρεάν συμμετοχή σε μαθητικές συναντήσεις, δωρεάν συνδρομή στο περιοδικό της Ε.Ε.Φ. 

Λόγω περιορισμών στο χώρο του ξενοδοχείου οι συμμετέχοντες δεν μπορεί να είναι περισσότεροι από 300, οπότε θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας
                                                                             
ΠΡΟΣΚΕΚΛΗΜΕΝΟΙ  ΟΜΙΛΗΤΕΣ

Αργυράκης Παναγιώτης, Καθηγητής Τμ. Φυσικής Α.Π.Θ.
Βαβουγυιός Διονύσιος, Καθηγητής Παν/μίου Θεσσαλίας
Γαζής Ευάγγελος, Καθηγητής Ε.Μ.Π.
Γολέμης Αδριανός, Ιατρός, Γαλλικό Ινστιτούτο Διαστημικής Ιατρικής και Φυσιολογίας MEDES
Ελευθεριάδης Χρήστος, Καθηγητής Τμ. Φυσικής Α.Π.Θ.
Θεοδοσίου Ευστράτιος, Αν. Καθηγητής Αστροφυσικής, Πρόεδρος ΕΕΦ
Καλογήρου Ηλίας, ΕΚΦΕ Ηλείας
Καϊμακάμης Βαγγέλης, Ιατρός- Ερευνητής, European Space Agency
Κλεΐδης Κωνσταντίνος, Αν. Καθηγητής ΤΕΙ Κ. Μακεδονίας
Κοντόπουλος Ιωάννης, Ερευνητής στο κέντρο Ερευνών στην Ακαδημία Αθηνών
Κορατζίνoς Μιχαήλ, Διευθυντής Ερευνών στο CERN
Λιόλιος Αναστάσιος, Καθηγητής Τμ. Φυσικής Α.Π.Θ.
Λογοθετίδης Στέργιος, Καθηγητής Τμ. Φυσικής Α.Π.Θ.
Μουσάς Ξενοφών, Καθηγητής Τμ. Φυσικής ΕΚΠΑ
Νιάρχος Παναγιώτης, Ομ. Καθηγητής Τμ. Φυσικής ΕΚΠΑ
Οικονόμου Ελευθέριος, Ομ Καθηγητής Τμ Φυσικής Πανεπιστημίου Κρήτης
Πράντζος Νικόλαος, Διευθυντής στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών Γαλλίας CNRS
Πρέκα Παναγιώτα, Επ. Καθηγήτρια Παν/μίου Αθηνών
Σιμόπουλος Διονύσης, Ομ. Διευθυντής Ευγενιδείου Πλανηταρίου
Σωτηρίου Σοφοκλής,Τμήμα Έρευνας Ελληνογερμανική Αγωγή
Τσεσμελής Εμμανουήλ, Καθηγητής Φυσικής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης
Τσιτομενέας Στέφανος, Β΄ Αντιπρόεδρος της Ε.Ε.Φ, Ομ. Καθηγητής ΑΕΙ Πειραιά ΤΤ



ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ – ΕΓΓΡΑΦΕΣ - WWW.EEF.GR
Γεώργα Αναστασία  15:00-19:00, 2103635701,2103610690  eeftherina@gmail.com

 ΑΙΤΗΣΗ  ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ  ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ
ΕΠΩΝΥΜΟ………………………………………………………………………………………………..
ΟΝΟΜΑ………………………………………………………………………………………………………
ΤΗΛΕΦΩΝΟ…………………………………………………………………………………………….        
ΤΑΞΗ……………………………………………………………………………………………………….
ΣΧΟΛΕΙΟ………………………………………………………………………………………………         
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ………………………………………………… ……………………………………..
ΠΟΛΗ…………………………………………………………… .…………………………………………
  Ε-ΜΑΙL ……………………………………………………………………………………………………
 ΒΑΘΜΟΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ …………………………………………………………………….

ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ:……………………………………………………………………………

Παρασκευή, 23 Φεβρουαρίου 2018

Ούτε Κέντρο, ούτε περιθώριο

απόπλους πρώτος …

Rainer Ganahl, DADALENIN - Dziga Vertov, 2009

Marginalia Σημειώσεις στο περιθώριο

Η κριτική δεν είναι δωρεάν: επιδρά και στρέφει το βλέμμα, δεσμεύει σε στάσεις· είναι, λοιπόν, ένα είδος παραγωγής. Αυτό είναι το στοίχημα του Marginalia – το στοίχημα μιας ομάδας ανθρώπων που δεν βλέπουν το βιβλίο ως μέσο διάκρισης αυτών-που-ξέρουν.

απόπλους πρώτος …

To 1937, δώδεκα χρόνια αφότου η ελληνική κυβέρνηση εξέδωσε το αλφαβητάρι Abecedar για την εκπαίδευση των σλαβόφωνων της βόρειας Ελλάδας, κυκλοφόρησε στην Αθήνα το βιβλίο της Πηνελόπης Δέλτα Στα μυστικά του Βάλτου. Μυθιστόρημα, κι όχι βιβλίο Ιστορίας, ήταν επί δεκαετίες η βασική πηγή για την περίοδο 1904–1908, για τα χρόνια δηλαδή του «Μακεδονικού Αγώνα». Βασική πηγή, και μαζί μέσο εθνικής (διάβαζε αντιβουλγαρικής) διαπαιδαγώγησης των ελληνοπαίδων.

Η ιστορία της Δέλτα, που εκτυλίσσεται γύρω από τη λίμνη των Γιαννιτσών το 1907, είναι πασίγνωστη. Λιγότερο γνωστή, αντίθετα, είναι η τύχη των μαρτυριών των Μακεδονομάχων που χρησιμοποίησε η συγγραφέας ως πρώτη ύλη για το βιβλίο. Λιγότερο γνωστή γιατί, μέχρι και το 1949, o Μακεδονικός Αγώνας, αυτός ο αιματηρός εμφύλιος των χριστιανών της Βαλκανικής που επιτάχυνε τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, απασχολεί ελάχιστα την κρατική εθνικοφροσύνη και την ελληνική κοινωνία. Τα πράγματα αλλάζουν μόνο μετά τον ελληνικό εμφύλιο, όταν δηλαδή αναλαμβάνουν δράση η Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, το Ίδρυμα Μελετών της Χερσονήσου του Αίμου, το υπουργείο Εξωτερικών και το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας. Tι είδους δράση; Καταρχάς την έκδοση, λογοκριμένων χονδροειδώς, των μέχρι τότε άγνωστων εκείνων μαρτυριών.

Βρισκόμαστε πια στο ’50 και το ’60, σε μια εποχή που δεν επιτρέπεται να συζητιούνται δημόσια οι βαναυσότητες της ελληνικής πλευράς στις μάχες με τον εχθρό, η συνεργασία με τον τουρκικό στρατό εναντίον των Βουλγάρων και η εθνική εκκαθάριση μιας επικράτειας με ισχυρότατο το βουλγαρικό και το μακεδονικό στοιχείο. Δεν μπορεί να λέγονται δημόσια αυτά, και μάλιστα από τους ίδιους τους εθνικούς ήρωες. Ο τρόπος λοιπόν της ελληνικής εθνικοφροσύνης να τιμήσει αυτούς που πέτυχαν τη συμπερίληψη (μέρους) της Μακεδονίας στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος, διακινδυνεύοντας και αφαιρώντας ζωές, είναι η έκδοση των μαρτυριών τους με τρόπο εθνικά ωφέλιμο – όχι όμως και ιστορικά ακριβή (για το εύρος της εθνωφελούς κρατικής πλαστογραφίας, βλ. «Τα μυστικά του Βούρκου», «Ο Ιός» 7.7.2002· Σπ. Καράβας, Μυστικά και παραμύθια από την ιστορία της Μακεδονίας, β´ εκδ., 2014). Αρωγός, και μαζί πολλαπλασιαστής της κρατικής στρατηγικής, η Εκκλησία. Ποιος ξεχνά τον μητροπολίτη Φλωρίνης Καντιώτη, που το 1990 ξεσηκώνει τους Έλληνες Μακεδόνες και αφορίζει τον Θεόδωρο Αγγελόπουλο για το «Μετέωρο Βήμα του πελαργού», καταγγέλλοντάς το ως έργο Σκοπιανών (sic) πρακτόρων;

Για να κερδίσει τα μυαλά και τις καρδιές των ανθρώπων, ή για να γίνει απλά πολιτική «με άλλα μέσα», η ιστορία γίνεται μύθος ή έργο τέχνης – και φυσικά δεν γίνεται από μόνη της. Για να κερδίσει τη μάχη του επιχειρήματος, η πολιτική αξιοποιεί άλλοτε το μύθο και την πολιτιστική παραγωγή, άλλοτε την επιστημονική έρευνα – προς όλες τις δυνατές κατευθύνσεις. Κι αν η έρευνα ή οι τέχνες κινητοποιούν ανθρώπους πέρα από τους ακαδημαϊκούς ή τους καλλιτεχνικούς κύκλους, δεν είναι άραγε γιατί συναντιούνται, «υιοθετούνται», εργαλειοποιούνται ή απαγορεύονται –γιατί εμπλέκονται, δηλαδή, ή «κάνουν» ευθέως πολιτική; Σε αυτές τις διαδρομές –στα σημεία συνάντησης πολιτικής, επιστημών και πολιτιστικής παραγωγής– θα αναζητά κάθε μήνα την ύλη του το Μarginalia. Σε όσα μας ενδιαφέρουν από κριτική σκοπιά. Και βέβαια, καθώς δεν είναι όλα πολιτική, σε όσα απλά μας συγκινούν.

Γιατί όμως Marginalia – ή «σημειώσεις στο περιθώριο»;

Ένας τρόπος να απαντήσει κανείς, είναι να ξεκινήσει από το βιβλίο. Οι άνθρωποι που δουλεύουν στην παραγωγή του (συγγραφείς, επιμελήτριες, μεταφράστριες και διορθωτές), ξέρουν πως, χωρίς ευρύ περιθώριο, ακόμα και τα πιο ενδιαφέροντα βιβλία απλώς «δεν διαβάζονται». Είναι στο περιθώριο που σημειώνονται τα σημαντικά ή οι σκέψεις που πάνε δυο βήματα παραπέρα τα γραπτά – αλλά κι αυτά με τα οποία διαφωνούμε ή εξοργιζόμαστε. Διάσημα έργα, στηριγμένα σε σημειώσεις στο περιθώριο, άφησαν πολλοί και σημαντικές – από τη Σύλβια Πλαθ ως τον Μαρξ. Περνώντας δε από τις σελίδες στους ανθρώπους, χάρη στον Πετρόπουλο, τον Ταχτσή, τον Κοροβίνη, τον Οικονόμου και τον Τσίρμπα (ή στο είδος της φιλοσοφίας που εγκαινίασε ο Μισέλ Φουκώ) γνωρίσαμε γοητευτικούς «περιθωριακούς», που δεν τους ξεχάσαμε. Αρχίζοντας απ’ το περιθώριο, έλεγε ο Ντεριντά –το περιθώριο ενός βιβλίου ή της ιστορίας–, μαθαίνει κανείς περισσότερα απ’ όσα επιτρέπει η ανάγνωση της κύριας σελίδας.

Η γοητεία του περιθωρίου όταν γίνεται βιβλίο, από την άλλη, είναι άλλο πράγμα από το πραγματικό περιθώριο: εκεί, πέρα από τον αγώνα τον ανθρώπων του περιθωρίου να αντέξουν, δεν υπάρχει τίποτα το γοητευτικό.

Πώς μπορεί κανείς να μιλά για το πραγματικό περιθώριο χωρίς να μιλήσει για τον «κανόνα» που περιθωριοποιεί – άρα για το Κέντρο, και τελικά για την πολιτική; Ο χώρος που παρουσιάζεται σήμερα στην Ευρώπη ως Κέντρο δεν αποκτά άραγε νομιμοποίηση, σχεδόν αποκλειστικά, προειδοποιώντας για τις απειλές που έρχονται από το «περιθώριο» – κι ας είναι αυτός ο ίδιος που το δημιουργεί;

Ας μη φοβόμαστε τις λέξεις: κοινός παρονομαστής του χώρου που σήμερα αυτοαποκαλείται «κεντρώος» ή «μετριοπαθής» είναι η βιασύνη να κρατήσει κάθε δομική αμφισβήτηση στο περιθώριο –ή, αλλιώς, να τελειώνει με την «ιδεολογική ηγεμονία της Αριστεράς». Στο τέλος της μέρας, το δίλημμα γίνεται απλά αποπνικτικό: αν δεν θέλετε κάποιο από τα σημερινά πρόσωπα του φασισμού, πρέπει να ανεχτείτε ως κανονική την οικονομική βία που περιθωριοποιεί και τη διαρκή «έκτακτη ανάγκη» που την παγιώνει. Έτσι το έθεσε ο Εμμανουέλ Μακρόν στη Γαλλία, το διαχρονικό πολιτικό «εργαστήριο» της Ευρώπης. Και, σε παρεμφερείς αποχρώσεις, ένας κύκλος μιντιακών, πρώην αριστερών διανοουμένων που η γαλλική κριτική αποκαλεί «νεοαντιδραστικούς» (βλ. Maurice T. Maschino, “Les nouveaux réactionnaires”, Le Monde Diplomatique, Οκτώβριος 2002). Με τους ίδιους όρους, εντέλει, διεξάγεται ο δημόσιος διάλογος σε όλο το δυτικό κόσμο.

Αλλά η υποτιθέμενη ιδεολογική ηγεμονία της μεταπολιτευτικής Αριστεράς και το ισοδύναμό της, η «λαϊκιστική δεκαετία του ’80», δεν είναι, υποτίθεται, το πρόβλημα και στα καθ’ ημάς, για έναν ετερόκλητο χώρο που εκτείνεται από την εκσυγχρονιστική Αριστερά ως τη νεοναζιστική Δεξιά; Αν όμως είναι αυτό στ’ αλήθεια, τότε γιατί από τη δεκαετία του ΄90 –από τότε δηλαδή που οι «μεταρρυθμίσεις», ο «εκσυγχρονισμός», η «κομματοκρατία» και ο «λαϊκισμός» καθιερώθηκαν στο καθημερινό λεξιλόγιο–, η περίφημη «ηγεμονία της Αριστεράς» αποδείχτηκε ξανά και ξανά … άνθρακες; Στο Πανεπιστήμιο ήδη από τα τέλη του ’80 ηγεμονεύει η ΔΑΠ. Στα μέσα ενημέρωσης, μια «συνταγή Τραμπ» πριν τον Τραμπ έχει εθίσει την πολιτική στον «τρόπο» των ιδιωτικών μέσων: απεύθυνση στα ταπεινότερα ένστικτα, στο θυμικό και στην ηθική του αντιπάλου· αγοραίος αντιδιανοουμενισμός που καμώνεται τον αντιελιτισμό· μικροφασισμοί της καθημερινότητας απέναντι, τάχα, στο «πολιτικά ορθό». Στην εκδοτική παραγωγή, σπάνια θα βρίσκει κανείς στα «ευπώλητα» συγγραφείς, επιχειρήματα και θεματικές συναφείς με τις ιδέες της Αριστεράς. Όσο για τον «δρόμο», ήδη από το ‘92 και το Μακεδονικό, Δεξιά και Ακροδεξιά (με τη συνδρομή επιχειρηματιών, κρατικών μηχανισμών και διανοουμένων) θα κάνουν το παν για να ακυρώσουν την εξίσωση «πεζοδρόμιο ίσον Αριστερά και αντιεξουσιαστικός χώρος». Ο εμπρησμός της Libertatia στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο του πρόσφατου τρομακτικού εθνικιστικού συλλαλητηρίου, είναι η πιο πρόσφατη υπόμνηση αυτής της επαναφοράς στο ‘90.

Οι τάσεις αυτές δεν είναι πρωτόγνωρες. Ενισχύονται όμως μετά το 2015, καθώς η επαγγελία του τέλους των μνημονίων παραχώρησε τη θέση της στους πλειστηριασμούς πρώτης κατοικίας, τη νομοθεσία για την απαγόρευση απεργιών και, σαν σε επίσκεψη στον εξομολόγο on camera, στις εκδρομές στη Μακρόνησο.

Δεν είναι ούτε πρόσφατες ούτε «κατ’ εξαίρεση» ελληνικές οι τάσεις αυτές· αν η σπουδαία εκδοτική παραγωγή με αφορμή τη Ρωσική Επανάσταση αντιμετωπίστηκε στη χώρα μας ως θεωρητικοποίηση των «κόκκινων» στρατοπέδων (κι ας κλείστηκαν εκεί μερικοί από τους σπουδαιότερους «Κόκκινους» …), στη Γαλλία χρόνια τώρα ζητούν «να τελειώνουμε με τους κληρονόμους του ’68», στην Ιταλία με τον «μύθο (sic) του αντιφασισμού», στην Ολλανδία με τον «στιγματισμό» της αποικιοκρατίας και στη Γερμανία με την «ιδεολογική προκατάληψη κατά του Χίτλερ, που αντιστάθηκε στον Λένιν». Δυόμιση δεκαετίες μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, η ψυχροπολεμική «αντιολοκληρωτική» εξίσωση των «άκρων» είναι έμβλημα του νεοφιλελευθερισμού διεθνώς. Κι αυτό, στα χρόνια που μόνο το ένα από τα δύο άκρα επιμένει στη μνήμη του αντιφασισμού του εικοστού αιώνα – με το βλέμμα στα καινούρια πρόσωπα του ολοκληρωτισμού. Είναι μόνο ρετρό αυτή η επιμονή;

Από τον Ομπάμα μέχρι τον ΣΥΡΙΖΑ, οι προσδοκίες που ματαίωσε ο «προοδευτικός» νεοφιλελευθερισμός είναι σήμερα το καύσιμο όχι μόνο για τον «πλανητάρχη», αλλά και για πολλούς επίδοξους (και εξίσου ολοκληρωτικούς) μιμητές του ανά τον κόσμο. Παρά τις μεταξύ τους διαφορές, όλοι τους πολιτεύονται πανομοιότυπα: κερδοσκοπούν πάνω στην «ανυπαρξία εναλλακτικής», αξιοποιούν την πολιτισμική «λογική» του καπιταλισμού της εποχής μας μειώνοντας συμβολικά τις αποστάσεις μεταξύ των ηγετών και των «απλών ανθρώπων», απευθύνονται δηλαδή στους πολίτες όλο και πιο «άμεσα», πιο συναισθηματικά και πιο προσωπικά – τη στιγμή ακριβώς που ρυμουλκούν τον νεοναζισμό από το περιθώριο στο κέντρο της πολιτικής σκηνής. Με πιο παραδοσιακούς, αλλά όχι ξεπερασμένους όρους: θεωρώντας οριστικά ηττημένη την ταξική ελπίδα, κερδοσκοπούν στο όνομα μιας μονίμως ευάλωτης εθνικής αξιοπρέπειας. Οι γρήγοροι χρόνοι και η αμεσότητα του Διαδικτύου αξιοποιούνται στο έπακρο ακριβώς γι’ αυτούς τους σκοπούς: ενάντια στο ορθολογικό επιχείρημα, τη δομημένη σκέψη, την κριτική που αποκρούει τα λάθος διλήμματα.

Κι εμείς; Αν όσα προηγήθηκαν είναι η περιγραφή ενός προβλήματος, η περιγραφή από μόνη της, το να κάνουμε τους λογιστές των ερειπίων όπως θα έλεγε ο Μάριος Μαρκίδης, δεν αρκεί· το θέμα, κατά τη γνωστή ρήση, είναι να δείχνεις μέσα στο σκοτάδι τι δεν είναι σκοτάδι. Ό,τι σώζει τους ανθρώπους από την απόγνωση είναι η κατανόηση και η ικανότητά τους να διακρίνουν και να σώζουν την ομορφιά. Το Marginalia θα προσπαθεί και για τα δύο: για το μεν πρώτο αναδεικνύοντας σημεία-κόμβους της κριτικής, επικαιροποιώντας παραδόσεις, συστήνοντας συγγραφείς, προτείνοντας καινούριες εκδόσεις και θυμίζοντας παλιότερες –φτιάχνοντας, τέλος πάντων, «εργαλεία»· ως προς το δεύτερο, βγάζοντας από τα συρτάρια παλιές φωτογραφίες, διαβάζοντας ποιήματα και διηγήματα, συζητώντας ψηφιακά προϊόντα, ταινίες και μουσικές. Πολλά από αυτά, τυπικά, δεν είναι «εργαλείο» για τίποτα απολύτως· θυμίζουν όμως ότι η χρησιμοθηρία και η εργαλειακή σκέψη είναι μέρος του προβλήματος.

Χρειάζεται να ξαναπροσπαθήσουμε για τη ριζική κριτική: υπάρχει ακόμα το περιθώριο, η ελευθερία, γι’ αυτό. Όπως το λέει κάπου ο Βάλτερ Μπένγιαμιν, η σημασία μιας τέτοιας προσπάθειας έγκειται στην παραδειγματική της αξία: στο να προκαλέσει και άλλους να παράγουν – όχι μόνο κείμενα, αλλά και σχέσεις. Η κριτική δεν είναι δωρεάν: επιδρά και στρέφει το βλέμμα, δεσμεύει σε στάσεις· είναι, λοιπόν, ένα είδος παραγωγής. Αυτό είναι το στοίχημα του Marginalia – το στοίχημα μιας ομάδας ανθρώπων που δεν βλέπουν το βιβλίο ως μέσο διάκρισης αυτών-που-τάχα-ξέρουν. Με τη στήριξή σας, ελπίζουμε αυτό το «παραγωγικό» στοίχημα να κερδηθεί.

Στα παιδιά της Libertatia